Οδηγοί ΚΟΙΝΣΕΠ, Νόμος 4430/2016 & Ημερολόγιο Υποχρεώσεων Κ.ΑΛ.Ο.

1. Πώς Ιδρύεται μια ΚΟΙΝΣΕΠ Βήμα προς Βήμα (Ν. 4430/2016)

Οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚΟΙΝΣΕΠ) διέπονται από τον Νόμο 4430/2016 («Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία και ανάπτυξη των φορέων της και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ Α' 205/31.10.2016). Πρόκειται για αστικούς συνεταιρισμούς κοινωνικού σκοπού με εμπορική ιδιότητα εκ του νόμου και δημοκρατική διοίκηση βάσει της αρχής «ένα μέλος - μία ψήφος», ανεξάρτητα από τον αριθμό των συνεταιριστικών μερίδων που κατέχει κάθε μέλος.

Τα 6 Στάδια Σύστασης ΚΟΙΝΣΕΠ

1. Συγκρότηση Ιδρυτικής Ομάδας: Απαιτούνται τουλάχιστον πέντε (5) μέλη για ΚΟΙΝΣΕΠ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας ή τουλάχιστον επτά (7) μέλη για ΚΟΙΝΣΕΠ Ένταξης. Μέλη μπορούν να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα (τα νομικά πρόσωπα έως το 1/3 του συνόλου των μελών, χωρίς συμμετοχή ΟΤΑ ή ΝΠΔΔ σε ΚΟΙΝΣΕΠ Συλλογικής Ωφέλειας).
2. Σύνταξη Καταστατικού & Επιλογή ΚΑΔ: Χρήση του Πρότυπου Καταστατικού του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας / Εργασίας με σαφή προσδιορισμό του κοινωνικού σκοπού, των Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ) και της αξίας της υποχρεωτικής συνεταιριστικής μερίδας (τουλάχιστον 100 € ανά μέλος).
3. Ηλεκτρονική Αίτηση στο Μητρώο Κ.ΑΛ.Ο. (kalo.gov.gr): Υποβολή αίτησης εγγραφής με κωδικούς Taxisnet του εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου, ψηφιακή αποδοχή από όλα τα ιδρυτικά μέλη και έκδοση της Βεβαίωσης Εγγραφής με Αριθμό Γενικού Μητρώου Κοινωνικής Οικονομίας (Α.Γε.Μ.Κ.Ο.).
4. Απόκτηση Α.Φ.Μ. και Έναρξη Εργασιών στην ΑΑΔΕ: Υποβολή του υπογεγραμμένου καταστατικού, της μίσθωσης ή παραχώρησης έδρας και της βεβαίωσης Μητρώου Κ.ΑΛ.Ο. στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. (ή ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ).
5. Εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ. (Γενικό Εμπορικό Μητρώο): Καταχώριση του φορέα στο οικείο Επιμελητήριο και απόκτηση 12ψήφιου Αριθμού Γ.Ε.ΜΗ.
6. Οριστική Ενεργοποίηση στο Μητρώο Κ.ΑΛ.Ο.: Ανάρτηση της βεβαίωσης έναρξης εργασιών Δ.Ο.Υ. και του Αρ. Γ.Ε.ΜΗ. στην πλατφόρμα kalo.gov.gr για την έκδοση του πρώτου Πιστοποιητικού Ενεργού Μέλους.

2. Οι 3 Κατηγορίες ΚΟΙΝΣΕΠ και τα Ποσοστά Απασχόλησης

Σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ν. 4430/2016, ανάλογα με τον ειδικότερο σκοπό τους, οι ΚΟΙΝΣΕΠ διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

3. Κανόνες Διάθεσης Κερδών (5% / 35% / 60%) & Μισθολογικός Κανόνας 1:3

Το θεμελιώδες χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί μια ΚΟΙΝΣΕΠ από τις κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΙΚΕ, ΑΕ, ΕΠΕ) είναι ο περιορισμός στη διανομή των κερδών (Άρθρο 21 Ν. 4430/2016):

• Απαγόρευση Μερίσματος Κεφαλαίου: Τα καθαρά κέρδη (πλεονάσματα) της διαχειριστικής χρήσης δεν διανέμονται στα μέλη βάσει των μερίδων τους.
• 5% Τακτικό Αποθεματικό: Ποσοστό 5% των καθαρών κερδών μετά από φόρους κρατείται υποχρεωτικά για τον σχηματισμό τακτικού αποθεματικού.
• Έως 35% στους Εργαζομένους: Ποσοστό έως 35% διατίθεται στους εργαζομένους της επιχείρησης (είτε είναι μέλη είτε όχι) ως κίνητρο παραγωγικότητας, εκτός αν η Γενική Συνέλευση αποφασίσει με αυξημένη πλειοψηφία 2/3 να επανεπενδυθεί και αυτό. Αν ο φορέας δεν απασχολεί εργαζομένους, το 35% προστίθεται υποχρεωτικά στο ποσοστό επανεπένδυσης.
• Τουλάχιστον 60% Επανεπένδυση & Νέες Θέσεις Εργασίας: Το υπόλοιπο ποσοστό (τουλάχιστον 60% ή 95% αν δεν υπάρχουν εργαζόμενοι) διατίθεται για τις δραστηριότητες του φορέα και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
• Μισθολογική Αναλογία 1:3: Οι ανώτατες καθαρές αποδοχές εργαζομένου σε φορέα Κ.ΑΛ.Ο. δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το τριπλάσιο (3x) των κατώτατων καθαρών αποδοχών πλήρους απασχόλησης στην ίδια επιχείρηση, εκτός αν συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι εγκεκριμένοι από τα 2/3 της Γενικής Συνέλευσης.

4. Ετήσιο Ημερολόγιο Υποχρεώσεων Μητρώου Κ.ΑΛ.Ο. & Γ.Ε.ΜΗ.

Η μη έγκαιρη υποβολή των ετήσιων στοιχείων οδηγεί σε αναστολή του Πιστοποιητικού Ενεργού Μέλους και σε κίνδυνο αυτοδίκαιης διαγραφής από το Μητρώο Κ.ΑΛ.Ο. Παρακάτω παρουσιάζονται οι κρίσιμες ετήσιες προθεσμίες (για διαχειριστική χρήση 1/1 - 31/12):

5. Φορολογία, ΕΦΚΑ Μελών και Δημόσιες Συμβάσεις (Άρθρο 20 Ν. 4412/2016)

Φορολογική Μεταχείριση ΚΟΙΝΣΕΠ

Οι ΚΟΙΝΣΕΠ τηρούν απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία βάσει των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων (Ν. 4308/2014). Το ποσοστό 5% που διατίθεται για τον σχηματισμό τακτικού αποθεματικού και το ποσοστό έως 35% που διατίθεται στους εργαζομένους εκπίπτουν για τον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος σύμφωνα με τις ισχύουσες φορολογικές διατάξεις (Άρθρο 29 Ν. 4430/2016 & εγκύκλιοι ΑΑΔΕ), ενώ το επανεπενδυόμενο πλεόνασμα φορολογείται με τον ισχύοντα συντελεστή νομικών προσώπων (22%). Επιπλέον, οι ΚΟΙΝΣΕΠ απαλλάσσονται από το τέλος επιτηδεύματος κατά τα πρώτα πέντε (5) έτη από την ίδρυσή τους.

Ασφαλιστικό Καθεστώς Μελών στον e-ΕΦΚΑ

Η ιδιότητα του απλού μέλους μιας ΚΟΙΝΣΕΠ ή η συμμετοχή στη Διοικούσα Επιτροπή αφιλοκερδώς δεν δημιουργεί από μόνη της υποχρέωση υπαγωγής στην ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ (πρώην ΟΑΕΕ). Όταν ένα μέλος παρέχει εξαρτημένη εργασία στην ΚΟΙΝΣΕΠ και αμείβεται γι' αυτήν, ασφαλίζεται ως μισθωτός στον e-ΕΦΚΑ με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα. Επίσης, προβλέπεται δυνατότητα παροχής εθελοντικής εργασίας έως 16 ώρες την εβδομάδα από μέλη ή μη μέλη με ειδική έγγραφη συμφωνία και προαναγγελία σύμφωνα με το άρθρο 16 του Ν. 4430/2016.

Δημόσιες Συμβάσεις & Προγραμματικές Συμβάσεις με ΟΤΑ

Σύμφωνα με το Άρθρο 20 του Ν. 4412/2016 («Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών»), οι αναθέτουσες αρχές (Υπουργεία, Δήμοι, Περιφέρειες, ΝΠΔΔ) μπορούν να παραχωρούν κατ' αποκλειστικότητα το δικαίωμα συμμετοχής σε διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων σε ΚΟΙΝΣΕΠ Ένταξης και Κοι.Σ.Π.Ε., ή να προβλέπουν την εκτέλεσή τους στο πλαίσιο προγραμμάτων προστατευόμενης απασχόλησης. Παράλληλα, βάσει του άρθρου 6 του Ν. 4430/2016, οι φορείς Κ.ΑΛ.Ο. μπορούν να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις με ΟΤΑ Α' και Β' βαθμού για την υλοποίηση δράσεων κοινωνικής ωφέλειας.

6. Συνοπτικό Λεξικό Όρων Κοινωνικής Οικονομίας

7. Διαδραστικός Σύμβουλος Ίδρυσης & Ελέγχου Συμμόρφωσης ΚΟΙΝΣΕΠ (4 Βήματα)

Χρησιμοποιήστε τον οδηγό πολλαπλών βημάτων για να ελέγξετε αν η ιδρυτική σας ομάδα ή η υφιστάμενη ΚΟΙΝΣΕΠ σας πληροί όλες τις προϋποθέσεις του Ν. 4430/2016 (ελάχιστα μέλη, ασυμβίβαστα ΟΤΑ/ΝΠΔΔ, κανόνας μισθοδοσίας 25% και διάθεση κερδών) και λάβετε έτοιμο Πόρισμα Ετοιμότητας.